Όλοι γνωρίζουμε ότι η ζάχαρη κάνει κακό στα δόντια. Λίγοι όμως ξέρουν τι ακριβώς συμβαίνει στο στόμα κάθε φορά που πίνουμε ένα αναψυκτικό ή τρώμε κάτι γλυκό. Η σχέση ζάχαρης και δοντιών εξαρτάται λιγότερο από το πόση ζάχαρη καταναλώνετε και περισσότερο από το πόσο συχνά και με ποιον τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι με μερικές έξυπνες αλλαγές μπορείτε να προστατέψετε τα δόντια σας χωρίς να στερηθείτε τα πάντα.
Ζάχαρη και Δόντια: Τι Συμβαίνει μετά από Κάτι Γλυκό
Στο στόμα ζουν βακτήρια που τρέφονται με ζάχαρη. Όταν τρώτε ή πίνετε κάτι γλυκό, τα βακτήρια της πλάκας τη μετατρέπουν σε οξέα. Τα οξέα αυτά διαλύουν σιγά σιγά τα μέταλλα του σμάλτου. Η κατάσταση αυτή κρατά περίπου 20 με 30 λεπτά μετά από κάθε έκθεση, μέχρι το σάλιο να εξουδετερώσει τα οξέα και να αρχίσει να επισκευάζει την επιφάνεια.
Αν αυτό συμβαίνει λίγες φορές την ημέρα, το στόμα προλαβαίνει να ανακάμψει. Αν όμως τσιμπολογάτε συνεχώς ή πίνετε ένα αναψυκτικό σε γουλιές για ώρες, τα δόντια βρίσκονται σχεδόν διαρκώς υπό επίθεση. Εκεί ξεκινά η τερηδόνα.
Αναψυκτικά: Διπλό Πρόβλημα
Τα αναψυκτικά έχουν δύο αρνητικά. Περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης και ταυτόχρονα είναι πολύ όξινα. Ακόμα και τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, παρότι δεν τροφοδοτούν τα βακτήρια, παραμένουν όξινα και μπορούν να διαβρώσουν το σμάλτο με την τακτική κατανάλωση. Τα ενεργειακά ποτά είναι συχνά ακόμα πιο επιβαρυντικά.
Οι Χυμοί Δεν Είναι Τόσο Αθώοι
Οι χυμοί φρούτων θεωρούνται υγιεινή επιλογή, αλλά για τα δόντια συμπεριφέρονται σχεδόν σαν αναψυκτικά. Ακόμα και ο φρεσκοστυμμένος χυμός περιέχει πολλά φυσικά σάκχαρα και οξέα, χωρίς τις ίνες του ολόκληρου φρούτου. Ένα πορτοκάλι είναι πολύ καλύτερη επιλογή από ένα ποτήρι χυμό πορτοκάλι.
Το ίδιο ισχύει για τα παιδιά. Ο χυμός στο μπιμπερό ή στο παγούρι που πίνεται σε όλη τη διάρκεια της ημέρας είναι από τις συχνότερες αιτίες τερηδόνας στα νεογιλά δόντια.
Κρυφή Ζάχαρη
Η ζάχαρη δεν βρίσκεται μόνο στα γλυκά. Υπάρχει σε δημητριακά πρωινού, μπάρες, γιαούρτια με γεύσεις, σάλτσες, αρωματισμένα νερά, ροφήματα καφέ και κρακεράκια. Τα αμυλούχα σνακ, όπως τα πατατάκια, κολλούν επίσης στα δόντια και διασπώνται σε σάκχαρα. Αξίζει να ρίχνετε μια ματιά στις ετικέτες.
Πώς να Προστατέψετε τα Δόντια σας
- Περιορίστε τη συχνότητα: αν θα φάτε κάτι γλυκό, φάτε το μαζί με το γεύμα και όχι ως σνακ ανάμεσα στα γεύματα.
- Μην πίνετε σε γουλιές για ώρες: ένα αναψυκτικό που τελειώνει σε δέκα λεπτά επιβαρύνει λιγότερο από ένα που κρατάτε όλο το απόγευμα.
- Χρησιμοποιήστε καλαμάκι: μειώνει την επαφή του ποτού με τα μπροστινά δόντια.
- Πιείτε νερό μετά: ξεπλένει τη ζάχαρη και τα οξέα και βοηθά το σάλιο.
- Μη βουρτσίζετε αμέσως μετά από όξινο ποτό: περιμένετε περίπου 30 λεπτά, γιατί το σμάλτο είναι προσωρινά μαλακότερο.
- Προτιμήστε νερό και γάλα: είναι τα καλύτερα ποτά για τα δόντια.
- Μασήστε τσίχλα χωρίς ζάχαρη μετά το φαγητό: αυξάνει το σάλιο και βοηθά στην εξουδετέρωση των οξέων.
- Προτιμήστε ολόκληρα φρούτα αντί για χυμούς.
Το Φθόριο ως Ασπίδα
Το φθόριο κάνει το σμάλτο πιο ανθεκτικό στα οξέα και βοηθά στην επισκευή των πρώιμων βλαβών. Βουρτσίστε δύο φορές την ημέρα με φθοριούχα οδοντόκρεμα και μην ξεπλένετε με νερό μετά. Το βραδινό βούρτσισμα είναι το πιο σημαντικό, αφού κανένα γλυκό ή ποτό δεν πρέπει να ακολουθεί πριν τον ύπνο.
Ζάχαρη και Παιδιά: Τα Πιο Ευάλωτα Δόντια
Τα παιδικά δόντια έχουν λεπτότερο σμάλτο και η τερηδόνα προχωρά σε αυτά πιο γρήγορα. Ταυτόχρονα, τα παιδιά τσιμπολογούν πιο συχνά, πίνουν χυμούς και γάλατα με γεύση και δυσκολεύονται να βουρτσίσουν σωστά. Αυτός ο συνδυασμός εξηγεί γιατί η τερηδόνα είναι από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις της παιδικής ηλικίας.
Μερικοί απλοί κανόνες κάνουν μεγάλη διαφορά:
- Νερό στο παγούρι του σχολείου και όχι χυμός.
- Γλυκό ως επιδόρπιο μετά το φαγητό και όχι ως ανταμοιβή μέσα στη μέρα.
- Ποτέ μπιμπερό με γάλα ή χυμό στο κρεβάτι.
- Βούρτσισμα με φθοριούχα οδοντόκρεμα πριν τον ύπνο, με τη βοήθεια ή την επίβλεψη γονιού.
- Σφραγιστές στις αυλακώσεις των μόνιμων γομφίων, όταν το συστήσει ο οδοντίατρος.
Γλυκαντικά και «Light» Προϊόντα
Τα γλυκαντικά όπως η στέβια, η σουκραλόζη, η ξυλιτόλη και η ερυθριτόλη δεν τροφοδοτούν τα βακτήρια της τερηδόνας όπως η ζάχαρη. Αυτό τα κάνει καλύτερη επιλογή για τα δόντια. Προσοχή όμως: ένα προϊόν χωρίς ζάχαρη δεν είναι απαραίτητα ακίνδυνο. Τα αναψυκτικά light παραμένουν όξινα, και πολλά «υγιεινά» σνακ περιέχουν μέλι, σιρόπι ή συμπυκνωμένο χυμό, που για τα δόντια λειτουργούν ακριβώς όπως η ζάχαρη.
Το μέλι, η ζάχαρη καρύδας και τα σιρόπια σφενδάμου ή αγαύης μπορεί να ακούγονται πιο φυσικά, αλλά για τα βακτήρια του στόματος είναι απλώς σάκχαρα.
Ένα Τυπικό Πρόγραμμα Ημέρας, Δύο Εκδοχές
Εκδοχή Α: καφές με ζάχαρη το πρωί που πίνεται σε μία ώρα, ένα μπισκότο στις 11, αναψυκτικό με το μεσημεριανό που κρατάει όλο το απόγευμα, καραμέλες στο αυτοκίνητο, χυμός το βράδυ μπροστά στην τηλεόραση. Τα δόντια βρίσκονται σε όξινο περιβάλλον σχεδόν όλη την ημέρα.
Εκδοχή Β: η ίδια ποσότητα ζάχαρης, αλλά ο καφές πίνεται με το πρωινό, το γλυκό τρώγεται μετά το μεσημεριανό, ενδιάμεσα πίνεται νερό, και μετά το φαγητό ακολουθεί μια τσίχλα χωρίς ζάχαρη. Τα δόντια έχουν δύο ή τρεις σύντομες «επιθέσεις» και ώρες για να ανακάμψουν.
Η διαφορά για τα δόντια ανάμεσα στις δύο εκδοχές είναι τεράστια, χωρίς να έχει αλλάξει η συνολική ζάχαρη. Αυτό είναι το πιο χρήσιμο μάθημα για τη σχέση ζάχαρης και δοντιών.
Πρώτα Σημάδια Τερηδόνας
Η τερηδόνα ξεκινά αθόρυβα. Τα πρώτα σημάδια είναι λευκές, θαμπές κηλίδες στο σμάλτο, συχνά κοντά στη γραμμή των ούλων. Σε αυτό το στάδιο η βλάβη μπορεί να σταματήσει και να αναστραφεί με φθόριο και αλλαγή συνηθειών. Αργότερα εμφανίζονται καφέ ή μαύρα σημεία, ευαισθησία στο γλυκό και τελικά πόνος. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί, τόσο πιο απλή η θεραπεία.
Έξυπνες Εναλλακτικές για Σνακ
Αν πεινάτε ανάμεσα στα γεύματα, κάποιες επιλογές είναι πολύ πιο φιλικές για τα δόντια: τυρί, γιαούρτι χωρίς ζάχαρη, ξηροί καρποί, καρότο, αγγούρι, ένα μήλο ή ένα αχλάδι, βραστό αυγό. Τα τραγανά λαχανικά αυξάνουν το σάλιο, ενώ το τυρί βοηθά να ανέβει ξανά το pH του στόματος. Τα αποξηραμένα φρούτα, αν και φυσικά, κολλούν στα δόντια και καλό είναι να τρώγονται μαζί με το φαγητό.
Ισορροπία, Όχι Στέρηση
Δεν χρειάζεται να κόψετε εντελώς τα γλυκά για να έχετε υγιή δόντια. Χρειάζεται να αλλάξετε το πότε και το πώς. Στη Dentaflex, στους τακτικούς ελέγχους εντοπίζουμε τα πρώιμα σημάδια τερηδόνας πριν γίνουν πρόβλημα και σας δίνουμε πρακτικές συμβουλές προσαρμοσμένες στις συνήθειές σας. Μικρές αλλαγές στη σχέση ζάχαρης και δοντιών μπορούν να σας γλιτώσουν από σφραγίσματα και πόνο.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο χρόνο επηρεάζει η ζάχαρη τα δόντια;
Μετά από κάθε έκθεση σε ζάχαρη, τα οξέα επιτίθενται στο σμάλτο για περίπου 20 με 30 λεπτά. Γι’ αυτό η συχνότητα κατανάλωσης μετράει περισσότερο από την ποσότητα.
Τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη είναι ασφαλή για τα δόντια;
Δεν τροφοδοτούν τα βακτήρια της τερηδόνας, αλλά παραμένουν όξινα και μπορούν να προκαλέσουν διάβρωση του σμάλτου με την τακτική κατανάλωση.
Είναι ο φυσικός χυμός καλός για τα δόντια;
Ο χυμός περιέχει φυσικά σάκχαρα και οξέα, οπότε επιβαρύνει τα δόντια. Τα ολόκληρα φρούτα είναι πολύ καλύτερη επιλογή.
Πρέπει να βουρτσίζω αμέσως μετά από γλυκό ή αναψυκτικό;
Καλύτερα να περιμένετε περίπου 30 λεπτά και στο μεταξύ να ξεπλύνετε με νερό, γιατί το σμάλτο είναι προσωρινά μαλακότερο.
Είναι το μέλι καλύτερο από τη ζάχαρη για τα δόντια;
Όχι. Για τα βακτήρια του στόματος, το μέλι και τα σιρόπια είναι σάκχαρα όπως η ζάχαρη και προκαλούν την ίδια παραγωγή οξέων.
Ποια είναι τα πρώτα σημάδια τερηδόνας;
Λευκές, θαμπές κηλίδες στο σμάλτο, συχνά κοντά στα ούλα. Σε αυτό το στάδιο η βλάβη μπορεί να αναστραφεί με φθόριο και αλλαγή συνηθειών.
