Διάβρωση Σμάλτου: Πώς τα Όξινα Τρόφιμα Φθείρουν τα Δόντια

Τα δόντια σας έχουν αρχίσει να φαίνονται πιο κίτρινα, πιο διάφανα στις άκρες ή να πονούν με το κρύο; Ένα από τα πιθανά αίτια είναι η διάβρωση σμάλτου. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που εξελίσσεται αθόρυβα για χρόνια και συχνά συνδέεται με τρόφιμα και ποτά που θεωρούμε υγιεινά.

Τι Είναι η Διάβρωση Σμάλτου

Το σμάλτο είναι το σκληρότερο υλικό του ανθρώπινου σώματος και προστατεύει το δόντι σαν ασπίδα. Δεν είναι όμως άτρωτο. Όταν έρχεται συχνά σε επαφή με οξέα, χάνει σταδιακά μέταλλα και λεπταίνει. Σε αντίθεση με την τερηδόνα, που οφείλεται στα βακτήρια, η διάβρωση προκαλείται απευθείας από οξέα, χωρίς τη συμμετοχή μικροβίων.

Το σημαντικό είναι ότι το σμάλτο που χάνεται δεν αναπλάθεται. Γι’ αυτό η πρόληψη είναι το καλύτερο όπλο.

Οι Συνηθέστερες Αιτίες

Από τη διατροφή:

• Αναψυκτικά, ακόμα και χωρίς ζάχαρη, και ενεργειακά ποτά.
• Χυμοί φρούτων, ιδίως εσπεριδοειδών.
• Λεμόνι σε νερό ή τσάι, όταν πίνεται συχνά μέσα στη μέρα.
• Κρασί, ειδικά το λευκό.
• Ξίδι, τουρσιά και ξινές καραμέλες.
• Ισοτονικά ποτά.

Από τον ίδιο τον οργανισμό:

• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, όπου τα γαστρικά οξέα φτάνουν στο στόμα, συχνά τη νύχτα.
• Συχνοί έμετοι, για παράδειγμα στην εγκυμοσύνη ή σε ορισμένες παθήσεις.
• Ξηροστομία, γιατί το σάλιο είναι η φυσική άμυνα απέναντι στα οξέα.

Τα Σημάδια που Πρέπει να Προσέξετε

• Ευαισθησία στο κρύο, το ζεστό ή το γλυκό.
• Κιτρίνισμα, καθώς το σμάλτο λεπταίνει και φαίνεται η οδοντίνη από κάτω.
• Διάφανες ή ημιδιάφανες άκρες στα μπροστινά δόντια.
• Στρογγυλεμένα, «γυαλισμένα» δόντια που χάνουν τις φυσικές τους λεπτομέρειες.
• Μικρά βαθουλώματα στις μασητικές επιφάνειες των πίσω δοντιών.
• Σφραγίσματα που φαίνονται να «ψηλώνουν», επειδή το δόντι γύρω τους φθείρεται.

Πώς να Προστατεύσετε το Σμάλτο

• Περιορίστε τη συχνότητα των όξινων τροφών και ποτών, όχι απαραίτητα την ποσότητα. Καταναλώστε τα μαζί με τα γεύματα.
• Μην κρατάτε όξινα ποτά στο στόμα και μην τα πίνετε σε γουλιές για ώρες. Ένα καλαμάκι βοηθά.
• Ξεπλύνετε με νερό ή φάτε ένα κομμάτι τυρί μετά από κάτι όξινο. Το τυρί και το γάλα βοηθούν στην εξουδετέρωση.
• Περιμένετε 30 λεπτά πριν βουρτσίσετε μετά από όξινο φαγητό ή ποτό, γιατί το σμάλτο είναι προσωρινά μαλακότερο.
• Χρησιμοποιήστε μαλακή οδοντόβουρτσα και απαλές κινήσεις.
• Βουρτσίζετε με φθοριούχα οδοντόκρεμα και μην ξεπλένετε μετά.
• Μασήστε τσίχλα χωρίς ζάχαρη για να αυξήσετε το σάλιο.
• Αντιμετωπίστε την παλινδρόμηση με τον γιατρό σας, αν την υποψιάζεστε.

Τι Μπορεί να Γίνει στο Οδοντιατρείο

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον βαθμό της φθοράς. Στα αρχικά στάδια, αρκούν συνήθως εφαρμογές φθορίου, οδοντόκρεμα για ευαισθησία και αλλαγές στις συνήθειες. Όταν η φθορά είναι μεγαλύτερη, τα δόντια μπορούν να προστατευτούν και να αποκατασταθούν με σύνθετη ρητίνη, όψεις ή θήκες, ώστε να ξαναβρούν το σχήμα και τη λειτουργία τους.

Το πιο σημαντικό είναι να βρεθεί η αιτία. Αν δεν αλλάξει αυτό που προκαλεί τη διάβρωση, καμία αποκατάσταση δεν θα κρατήσει όσο πρέπει.

Διάβρωση, Τερηδόνα και Τριβή: Ποια η Διαφορά

Τα δόντια μπορούν να χάσουν δομή με διάφορους τρόπους, και η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία:

• Διάβρωση: χημική απώλεια από οξέα, χωρίς βακτήρια. Οι επιφάνειες γίνονται λείες και στρογγυλεμένες.
• Τερηδόνα: απώλεια από τα οξέα που παράγουν τα βακτήρια της πλάκας. Δημιουργεί τοπικές κοιλότητες.
• Αποτριβή: φθορά από το σφίξιμο ή το τρίξιμο των δοντιών. Οι μασητικές επιφάνειες γίνονται επίπεδες και κοντύτερες.
• Απότριψη: φθορά από δυνατό βούρτσισμα ή λειαντικές οδοντόκρεμες, συνήθως στη γραμμή των ούλων.

Συχνά συνυπάρχουν. Για παράδειγμα, η διάβρωση μαλακώνει το σμάλτο και το δυνατό βούρτσισμα αμέσως μετά το φθείρει ακόμα περισσότερο. Γι’ αυτό η διάγνωση από τον οδοντίατρο είναι σημαντική.

Η Μεσογειακή Διατροφή και το Σμάλτο

Η μεσογειακή διατροφή είναι από τις πιο υγιεινές στον κόσμο, αλλά περιέχει αρκετά όξινα στοιχεία: λεμόνι στις σαλάτες και τα ψητά, ντομάτα, ξίδι, κρασί, εσπεριδοειδή. Δεν χρειάζεται να τα κόψετε. Το σημαντικό είναι να καταναλώνονται μέσα στο γεύμα, μαζί με άλλες τροφές, και όχι συνεχώς μέσα στη μέρα. Το τυρί, το γιαούρτι και τα λαχανικά που συνοδεύουν συνήθως ένα ελληνικό τραπέζι βοηθούν μάλιστα στην εξουδετέρωση των οξέων.

Ομάδες με Αυξημένο Κίνδυνο

• Αθλητές: τα ισοτονικά ποτά, η αφυδάτωση και η αναπνοή από το στόμα δημιουργούν όξινο, στεγνό περιβάλλον.
• Όσοι κάνουν δίαιτες αποτοξίνωσης με λεμόνι ή ξίδι μηλίτη.
• Οινολόγοι και επαγγελματίες γευσιγνωσίας, λόγω συχνής επαφής με το κρασί.
• Άνθρωποι με παλινδρόμηση, που συχνά δεν το γνωρίζουν, γιατί η παλινδρόμηση μπορεί να συμβαίνει στον ύπνο χωρίς καούρα.
• Έφηβοι που καταναλώνουν αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά καθημερινά.

Ευαισθησία: Το Πιο Συχνό Σύμπτωμα

Καθώς το σμάλτο λεπταίνει, η οδοντίνη από κάτω εκτίθεται. Η οδοντίνη έχει μικροσκοπικά κανάλια που επικοινωνούν με το νεύρο, και γι’ αυτό το κρύο νερό ή ο αέρας προκαλούν σουβλιά. Η οδοντόκρεμα για ευαισθησία βοηθά, αλλά αν η ευαισθησία επιμένει ή χειροτερεύει, χρειάζεται να εξεταστεί, γιατί η φθορά μπορεί να συνεχίζεται. Στο οδοντιατρείο μπορούν να εφαρμοστούν ειδικά βερνίκια ή επικαλύψεις που προστατεύουν τις εκτεθειμένες επιφάνειες και ανακουφίζουν άμεσα.

Πώς να Πίνετε Όξινα Ποτά με Λιγότερη Ζημιά

Δεν είναι μόνο τι πίνετε, αλλά και πώς. Μερικές μικρές αλλαγές μειώνουν σημαντικά την έκθεση των δοντιών:

• Πίνετε κρύα και όχι ζεστά όξινα ποτά. Η ζέστη επιταχύνει τη δράση των οξέων.
• Χρησιμοποιήστε καλαμάκι τοποθετημένο προς το πίσω μέρος του στόματος.
• Μην «γαργαρίζετε» ή κρατάτε το ποτό στο στόμα για να το απολαύσετε.
• Τελειώστε το ποτό μέσα σε λογικό χρόνο, αντί να το πίνετε σε γουλιές για ώρες.
• Συνοδεύστε το κρασί με τυρί ή φαγητό.
• Πριν τον ύπνο, μόνο νερό.

Διάβρωση στα Παιδιά και τους Εφήβους

Η διάβρωση δεν αφορά μόνο ενήλικες. Τα νεογιλά δόντια έχουν λεπτότερο σμάλτο και φθείρονται πιο γρήγορα, ενώ στους εφήβους η καθημερινή κατανάλωση αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών αφήνει συχνά σημάδια στα μόνιμα δόντια από πολύ νωρίς. Αν το παιδί παραπονιέται για ευαισθησία ή βλέπετε τα μπροστινά δόντια να γίνονται διάφανα στις άκρες, αναφέρετέ το στον επόμενο έλεγχο. Η έγκαιρη αλλαγή συνηθειών σε αυτή την ηλικία προστατεύει τα δόντια για μια ολόκληρη ζωή.

Ο Ρόλος του Σάλιου

Το σάλιο είναι η πιο σημαντική φυσική προστασία του σμάλτου. Εξουδετερώνει τα οξέα, ξεπλένει τις επιφάνειες και μεταφέρει ασβέστιο και φωσφορικά που βοηθούν στην επισκευή. Όταν το σάλιο λιγοστεύει, λόγω φαρμάκων, αφυδάτωσης ή αναπνοής από το στόμα, η διάβρωση προχωρά πιο γρήγορα. Το άφθονο νερό και η τσίχλα χωρίς ζάχαρη ενισχύουν αυτή τη φυσική άμυνα.

Προλάβετε τη Φθορά

Η διάβρωση σμάλτου εντοπίζεται πολύ νωρίτερα στον τακτικό έλεγχο απ’ ό,τι στον καθρέφτη. Στη Dentaflex εξετάζουμε τις επιφάνειες των δοντιών, συζητάμε μαζί σας τις διατροφικές σας συνήθειες και σας προτείνουμε απλές λύσεις για να κρατήσετε το σμάλτο σας γερό για πολλά χρόνια.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι η διάβρωση σμάλτου;

Είναι η σταδιακή απώλεια του σμάλτου λόγω οξέων από τρόφιμα, ποτά ή το στομάχι, χωρίς τη συμμετοχή βακτηρίων. Το σμάλτο που χάνεται δεν αναπλάθεται.

Μπορεί το σμάλτο να ξαναχτιστεί;

Το χαμένο σμάλτο δεν αναπλάθεται. Το φθόριο μπορεί να ενισχύσει το σμάλτο που απομένει, ενώ οι προχωρημένες φθορές αποκαθίστανται με σύνθετη ρητίνη, όψεις ή θήκες.

Το νερό με λεμόνι κάνει κακό στα δόντια;

Αν πίνεται συχνά μέσα στη μέρα, μπορεί να συμβάλει στη διάβρωση σμάλτου. Προτιμήστε να το πίνετε με καλαμάκι, μαζί με φαγητό, και ξεπλύνετε με απλό νερό.

Μπορεί η παλινδρόμηση να φθείρει τα δόντια;

Ναι. Τα γαστρικά οξέα που φτάνουν στο στόμα είναι πολύ ισχυρά και μπορούν να προκαλέσουν σημαντική διάβρωση, κυρίως στις εσωτερικές επιφάνειες των δοντιών.

Πρέπει να σταματήσω το λεμόνι και το κρασί για να προστατέψω το σμάλτο;

Όχι. Καταναλώστε τα μέσα στο γεύμα και όχι συνεχώς στη μέρα, ξεπλύνετε με νερό και περιμένετε 30 λεπτά πριν βουρτσίσετε.

Τι είναι η απότριψη των δοντιών;

Είναι φθορά από δυνατό βούρτσισμα ή λειαντικές οδοντόκρεμες, συνήθως στη γραμμή των ούλων. Συχνά συνδυάζεται με τη διάβρωση και την επιδεινώνει.